Stop Loss iynədə vuruldu, yoxsa heç işləmədi? Trigger qiyməti Mark, yoxsa Last seçilib

İynə (wick) keçəndən sonra iki şikayət eşidilir və onlar bir-birinin tam əksidir: «stop-um o saniyədə vuruldu, qiymət dərhal geri qayıtdı» və «qiymət stop səviyyəmin altından keçdi, amma sifariş tərpənmədi». Çox vaxt bu, sistem xətası deyil. Sifariş verəndə az adamın açdığı kiçik siyahı — trigger qiymətinin növü — iki halda fərqli dəyərdə qalıb.

Bu siyahı sifariş panelində haradadır

Binance USDⓈ-M fyuçerslərində Stop Limit və ya Stop Market tabına keçəndən sonra Stop Price xanasının sağında açılan siyahı var: Mark və Last. Sistem sizin yazdığınız trigger qiymətini məhz həmin seçilmiş qiymətlə müqayisə edir.

Diqqət yetirməli olduğunuz şey budur: iki stop sifarişinin susmaya görə dəyəri eyni deyil. Binance-in rəsmi «What Is Stop Order?» səhifəsinə görə (son yenilənmə 2026-03-11) stop-limit sifarişində trigger qiyməti susmaya görə Last Price, stop-market sifarişində isə susmaya görə Mark Price olur. Hər iki halda siyahıdan digərini seçmək mümkündür. Yəni eyni hesabda, eyni şam üzərində qoyulmuş iki stop sifarişi, siyahıya toxunmamısınızsa, ümumiyyətlə eyni rəqəmlə müqayisə olunmur.

İki qiymət nəyi göstərir

Last Price bu kontraktda baş vermiş sonuncu real alqı-satqının qiymətidir və yalnız həmin sifariş kitabında olanı əks etdirir. Mark Price isə birjanın kontrakt üçün hesabladığı ədalətli qiymət təxminidir; spot indeksi və bazisi birlikdə nəzərə alır, ona görə qısa müddətdə Last Price-dan daha az tərpənir. Bu iki qiymətin mənbəyi və hesablanma qaydası ayrıca yazıda var: Mark Price-ın mediana əsaslanan hesablanması və Price Index-in tərkibi.

Stop sifarişi üçün əsas sual isə başqadır: hər seçimin hansı qiyməti var?

Last Price seçəndə trigger ilə real icra qiyməti bir-birinə daha yaxın olur, çünki icra elə sifariş kitabında baş verir. Əvəzində nazik likvidlik anlarında bir böyük sifariş Last Price-ı bir neçə saniyəlik aşağı çəkib stop-unuzu vura bilər.

Mark Price seçəndə stop-unuz birjanın likvidasiya üçün istifadə etdiyi qiymətlə eyni ölçü vahidinə bağlanır — stop-u likvidasiya səviyyəsindən əvvəl qoyanda bu, müqayisəni mənalı edir. Qiyməti odur ki, icra qiyməti trigger-dən uzaq düşə bilər. Rəsmi səhifə stop-market haqqında ayrıca xəbərdarlıq edir: kəskin bazar hərəkətlərində icra olunmuş qiymət sonuncu ticarət qiymətindən aşağı və ya yuxarı ola bilər, ona görə bazar dərinliyinə baxmaq lazımdır.

İynə anında iki ayarın nəticəsi

Qaydanı konkret rəqəmlərə qoyanda fərq görünür. Tutaq ki, uzun (long) mövqeyiniz var və stop trigger qiymətini 60 000 USDT qoymusunuz. Bir anda likvidlik nazilir, böyük bir sifariş Last Price-ı 59 850-yə endirir, həmin anda Mark Price isə yalnız 60 120-yə düşür; bir neçə saniyədən sonra qiymət 60 300-ə qayıdır.

• Trigger növü Last: Last Price 60 000-i keçib, stop işə düşür, mövqe geri dönüşdən əvvəl bağlanır.
• Trigger növü Mark: Mark Price 60 000-ə toxunmayıb, sifariş tərpənmir, mövqe geri dönüşdən sonra da qalır.

Eyni hərəkət, eyni trigger rəqəmi — nəticə tam əksinə. Nazik likvidlikli kontraktlarda və gecə saatlarında stop qiymətini dəfələrlə dəyişdirməkdənsə, trigger növünü bir dəfə yoxlamaq daha çox şey həll edir.

Price Protection: özünüzün aça biləcəyiniz ikinci açar

Binance-də Price Protection adlı ayrıca ayar var. Rəsmi izah səhifəsinə görə, bu ayar açıq olanda stop-loss / take-profit sifarişi trigger qiymətinə çatdığı anda Last Price ilə Mark Price arasındakı fərq müəyyən həddi keçirsə, sifariş işə salınmır. Hədd dəyərləri kontraktdan kontrakta dəyişir və rəsmi Trading Rules səhifəsində verilir.

Məhdudiyyətləri də elə həmin qeyddə yazılıb: ayar yalnız açıldıqdan sonra verilən sifarişlərə təsir edir, əvvəlki sifarişlərə işləmir; bağlananda da eyni məntiq qalır. API vasitəsilə verilən sifarişlər bu qaydaya tabe deyil.

Yəni trigger növü «hansı qiymətlə müqayisə edilsin» sualını həll edir, Price Protection isə «iki qiymət bir-birindən çox uzaqlaşıbsa, ümumiyyətlə müqayisə etmə» deyir. İkisi birlikdə işləyə bilər.

Özünüz üçün hansını seçməli

Hamıya uyğun tək cavab yoxdur, amma məqsəd aydın olanda seçim də aydınlaşır:

• Bu stop-un məqsədi likvidasiyaya düşməməkdirsə, Mark Price seçin — birjanın likvidasiya qərarı da həmin qiymətə baxır. Stop-market ilə birlikdə işlədəndə icranın baş tutma ehtimalı daha yüksək olur. Ayarlamadan əvvəl öz likvidasiya səviyyənizi bilin: likvidasiya qiymətinin hansı düsturla çıxdığı və maintenance margin-in düstura necə girdiyi ayrıca izah olunub.
• Bu stop-un məqsədi konkret səviyyədə mütləq çıxmaqdırsa, Last Price seçin — o, icranın baş verdiyi yerlə eyni qiymətdir, sürüşmə nisbətən idarə olunandır. Əvəzi iynə anında erkən vurulma riskidir.
• Stop-limit işlədirsinizsə, Mark Price seçimində limit qiyməti ilə trigger arasında kifayət qədər məsafə buraxın; Mark Price hesablanmış orta qiymətdir, sifariş kitabında birbaşa onunla icra baş vermir.
• Stop səviyyəsinin özü hələ müəyyən deyilsə, əvvəlcə nə qədər itirə biləcəyinizi təyin edin, sonra qiyməti geri hesablayın: itirə biləcəyiniz məbləğdən stop və hədəf qiymətini çıxarmaq bunun addımlarını göstərir.

Sifarişdən əvvəl üç yoxlama

1. Stop Price xanasının yanındakı siyahını açın və hazırda Mark, yoxsa Last seçildiyini görün. Susmaya görə dəyərə güvənməyin — iki stop növündə o, eyni deyil.
2. Mark Price seçib stop-limit verirsinizsə, limit qiyməti ilə trigger arasındakı məsafəni ayrıca yoxlayın.
3. Nazik likvidlikli saatlarda ticarət edirsinizsə, fyuçers ayarlarında Price Protection-ın vəziyyətinə və həmin kontrakt üçün hədd dəyərinə baxın.

Bir texniki qeyd də rəsmi səhifədə var: marja yoxlamasından keçməyən və ya mövqe limitini aşan sifarişlər sistem tərəfindən avtomatik rədd edilir — belə hallarda stop ümumiyyətlə kitaba düşmür.

Bu qaydalar birjanın açıq sənədlərindəndir və dəyişə bilər. Yazı yalnız mexanizmi izah edir, ticarət tövsiyəsi deyil; ayarı dəyişməzdən əvvəl işlətdiyiniz birjanın həmin andakı rəsmi səhifəsini yoxlayın.