Futures əməliyyatından əvvəl 10 addımlıq risk yoxlaması

Futures order-i açmazdan əvvəl “qiymət hara gedəcək?” sualından daha vacib sual var: bu ssenari səhv çıxsa, hesabda nə qədər itki, xərc və liquidation riski yaranacaq? Bu bələdçi Azərbaycan istifadəçisi üçün Position Size, Stop Loss, Margin, Leverage, liquidation price, PnL, ROE, Funding Fee və trading fee hesablarını bir ardıcıllıqda birləşdirir.

Burada trading signal, token seçimi və ya “neçə x Leverage istifadə et” cavabı yoxdur. Məqsəd qərar verməzdən əvvəl input-ları açıq yazmaq, formulun nəyi hesabladığını görmək və nəticəni birjanın faktiki ekranı ilə yoxlamaqdır.

Qısa cavab: əməliyyatdan əvvəl hansı sıra ilə hesablamalısınız?

1. Hesab equity-sini və maksimum itki büdcəsini müəyyən edin.
2. Entry və Stop Loss ssenarisini yazın.
3. Fee və slippage daxil olmaqla Position Size hesablayın.
4. Mövqe nominalını və tələb olunan Margin-i ayırın.
5. Isolated və ya Cross rejimini təsdiqləyin.
6. Maintenance Margin və liquidation sərhədini yoxlayın.
7. Take Profit, Stop Loss və Risk/Reward-u xalis nəticə ilə müqayisə edin.
8. Giriş/çıxış fee-si və break-even qiymətini hesablayın.
9. Mövqe settlement vaxtından keçəcəksə Funding Fee ssenarisi qurun.
10. Quantity step, tick size və birjanın faktiki rəqəmləri ilə son yoxlama aparın.

Bu sıra “gəlir nə qədər ola bilər?” sualından əvvəl “itki necə yaranır?” sualını cavablandırır.

1. Balans, equity, Margin və risk büdcəsi eyni şey deyil

Balans hesabdakı reallaşmış vəsaiti, equity isə açıq mövqelərin unrealized PnL təsiri daxil olmaqla cari hesab dəyərini ifadə edə bilər. Margin mövqeni saxlamaq üçün ayrılan təminatdır. Risk büdcəsi isə Stop Loss ssenarisində qəbul etdiyiniz maksimum xalis itkidir.

Sadə başlanğıc:

Risk büdcəsi = hesab üçün seçdiyiniz əsas məbləğ × şəxsi risk faizi

Risk faizi kalkulyatorun tövsiyəsi deyil. İstifadəçi onu özü daxil edir. Əgər hesab equity-si dəyişirsə, köhnə risk büdcəsini avtomatik təkrar istifadə etmək düzgün deyil.

AZN ilə büdcə planlayıb USDT ilə order verirsinizsə, əsas Futures hesabını USDT-də saxlayın; AZN qarşılığını ayrıca təqdimat və büdcə müqayisəsi kimi göstərin. Rəsmi USD/AZN istinadı üçün Azərbaycan Mərkəzi Bankının məzənnə səhifəsi istifadə oluna bilər. Bu rəqəm USDT/AZN P2P icra qiyməti, bank spread-i və ya komissiya deyil.

2. Stop Loss əvvəl, Position Size sonra

Position Size-i əvvəlcədən seçib sonra uyğun Stop axtarmaq risk büdcəsini təsadüfi edə bilər. Daha şəffaf ardıcıllıq belədir:

• Entry ssenarisini yazın;
• ideyanın etibarsız sayıldığı Stop Loss sərhədini müəyyən edin;
• Entry ilə Stop arasındakı vahid riskini hesablayın;
• fee və slippage ehtiyatını əlavə edin;
• risk büdcəsini vahid riskinə bölün.

Position Size = risk büdcəsi ÷ (vahid qiymət riski + vahid fee + vahid slippage)

Long üçün Stop adətən Entry-dən aşağı, Short üçün yuxarıdır. Trigger-in Mark Price və ya Last Price əsasında işləməsi də order davranışına təsir edə bilər. Stop-market order trigger qiyməti verir, zəmanətli fill qiyməti vermir.

Kalkulyator nəzəri quantity qaytara bilər. Onu birjanın quantity step qaydasına uyğun aşağı yuvarlaqlaşdırın, sonra yuvarlaqlaşdırılmış quantity ilə xalis zərəri yenidən hesablayın. Yuxarı yuvarlaqlaşdırma risk büdcəsini artıra bilər.

3. Mövqe nominalı və Margin-i ayırın

Mövqe nominalı = Entry Price × quantity

İlkin Margin = mövqe nominalı ÷ seçilmiş Leverage

Leverage qiymət hərəkətindən yaranan brüt dollar PnL-i öz-özünə dəyişmir; eyni Entry, Exit və quantity saxlanılarsa brüt PnL eyni qalır. Dəyişən əsas rəqəm tələb olunan ilkin Margin və bu Margin-ə görə görünən ROE-dir.

Hesab üzrə faktiki Leverage daha faydalı audit göstəricisi ola bilər:

Faktiki Leverage = bütün açıq mövqelərin nominalı ÷ account equity

Unrealized zərər equity-ni azaltdıqda faktiki Leverage quantity dəyişmədən yüksələ bilər. Buna görə “interfeysdə 5x seçilib” ilə “hesab hazırda 5x məruzqalma daşıyır” eyni məlumat deyil.

4. Isolated və Cross fərqini liquidation hesabından əvvəl müəyyən edin

Isolated Margin-də konkret mövqeyə ayrılmış təminat daha aydın sərhəd yaradır. Cross Margin-də sərbəst balans, digər mövqelər, unrealized PnL və account-level risk qaydaları nəticəyə təsir edir. Hesabın bütün vəziyyəti daxil edilmədən “dəqiq Cross liquidation” göstərmək düzgün deyil.

Sadələşdirilmiş liquidation hesabında quantity, Entry, effektiv Margin, Maintenance Margin Rate və bəzi müqavilələrdə Maintenance Amount lazımdır. Maintenance Margin Rate mövqe nominalına görə risk tier dəyişəndə dəyişə bilər.

Birjanın liquidation mexanizmi üçün Last Price ilə Mark Price-i qarışdırmayın. Mark Price kimi public bazar məlumatlarının rəsmi təsviri üçün Binance USDⓈ-M Futures market data sənədlərinə baxın. Kalkulyator birjanın bütün daxili risk engine-ni kopyalamır; son rəqəm üçün mövqe panelindəki faktiki liquidation price əsasdır.

5. PnL və ROE-ni fee-dən əvvəl və sonra ayrı görün

Long üçün brüt PnL:

(Exit − Entry) × quantity

Short üçün brüt PnL:

(Entry − Exit) × quantity

Xalis nəticə:

Xalis PnL = brüt PnL − giriş fee-si − çıxış fee-si − ödənən Funding + alınan Funding

ROE = xalis PnL ÷ istifadə olunan Margin × 100%

ROE-nin məxrəci platformadan platformaya fərqli təqdim edilə bilər. İki ekranı müqayisə etməzdən əvvəl ilkin Margin, mövqeyə ayrılmış Margin və ya account equity-dən hansının istifadə olunduğunu yoxlayın.

Qismən fill, bir neçə Entry, qismən bağlanma və fərqli maker/taker fee olduqda hər fill ayrıca toplanmalıdır. Açıq mövqedəki unrealized PnL realized gəlir deyil.

6. Trading fee və break-even qiymətini ayrıca hesablayın

Giriş və çıxış fee-si eyni faizlə göstərilsə belə, tətbiq olunduğu notional fərqli ola bilər. Giriş fee-si Entry notionalına, çıxış fee-si isə Exit notionalına bağlıdır. Buna görə komissiyadan sonrakı break-even sadəcə Entry-yə iki faizi əlavə etmək deyil.

Break-even nəticəsini yoxlamağın yaxşı yolu onu Exit Price kimi PnL formulasına geri qoymaqdır. Giriş fee-si, həmin Exit üçün çıxış fee-si və məlum Funding daxil edildikdə xalis PnL sıfıra yaxın olmalıdır.

Fee rate-i faiz və onluq vahiddə qarışdırmayın. Məsələn, 0.1% onluq hesabda 0.001-dir. VIP səviyyəsi, maker/taker statusu və endirim faktiki hesabda dəyişə bilər; son audit üçün order history-dəki commission əsasdır.

7. Funding Fee-ni mövqe nominalı və settlement ilə hesablayın

Sadə formula:

Funding = settlement vaxtındakı mövqe nominalı × Funding Rate

Müsbət rate-də Long adətən ödəyir, Short alır; mənfi rate-də istiqamət dəyişir. Rate faizlə göstərilirsə vahidi düzgün çevirmək vacibdir: 0.01% = 0.0001.

Mövqe yalnız settlement anında açıqdırsa Funding tətbiq olunur. Quantity və nominal intervaldan intervala dəyişə bilər. Gələcək rate settlement-ə qədər dəyişə bildiyi üçün onu fakt kimi yox, ssenari kimi yazın; faktiki nəticəni Funding history ilə yoxlayın. Rəsmi tarixçə endpoint-i üçün Binance Funding Rate History sənədlərinə baxın.

8. Take Profit və Stop Loss-u xalis məbləğlə müqayisə edin

Risk/Reward hesabı ehtimal deyil. 2:1 ratio Take Profit-in Stop Loss-dan iki dəfə çox baş verəcəyini demir. O, yalnız iki əvvəlcədən yazılmış qiymət ssenarisinin xalis maliyyə nəticəsini müqayisə edir.

Həm risk, həm reward tərəfində giriş fee-si nəzərə alınmalıdır. Çıxış fee-si isə Stop və Take Profit qiymətindəki fərqli notional əsasında ayrıca hesablanır. Slippage Stop ssenarisində daha zəif fill yarada bilər.

Ratio ilə yanaşı bu üç rəqəmi göstərin:

• maksimum xalis zərər;
• mümkün xalis mənfəət;
• maksimum zərərin account equity-yə faizi.

9. AZN və USDT-ni bir formulda qarışdırmayın

Futures müqaviləsinin qiyməti, quantity-si, fee-si və PnL-i USDT əsaslıdırsa əsas hesabı əvvəl USDT-də tamamlayın. Sonra yekun risk, PnL və fee məbləğini AZN istinadına çevirin.

Bu ayrım iki səhvin qarşısını alır:

1. nominalı AZN, fee-ni USDT, Stop məsafəsini isə qiymət faizi kimi qarışdırmaq;
2. rəsmi USD/AZN məzənnəsini real USDT/AZN alış və satış qiyməti kimi göstərmək.

AZN kartında data mənbəyi və vaxtı görünməlidir. Həftəsonu və rəsmi bayram zamanı son dərc olunmuş rəsmi rate qüvvədə qala bilər; istifadəçi bunu real-time P2P quote kimi qəbul etməməlidir.

10. Tam işlənmiş ssenari: rəqəmlər fərziyyədir

Aşağıdakı rəqəmlər bazar proqnozu deyil, formul yoxlamaq üçün fərziyyədir:

• account əsas məbləği: 2,000 USDT;
• maksimum risk büdcəsi: 20 USDT;
• BTCUSDT Long Entry: 60,000 USDT;
• Stop Loss: 59,400 USDT;
• giriş və çıxış fee-si: istifadəçinin faktiki rate input-u;
• slippage: ayrıca ehtiyat input-u.

Ardıcıllıq:

1. 600 USDT qiymət məsafəsini quantity üzrə vahid riskinə çevirin.
2. Giriş/çıxış fee-si və slippage-i 20 USDT büdcənin içinə daxil edin.
3. Alınan quantity-ni birjanın step qaydasına görə aşağı yuvarlaqlaşdırın.
4. Nominalı hesablayın və Margin tələbinin account-a uyğunluğunu yoxlayın.
5. Isolated/Cross rejimini təsdiqləyib Maintenance Margin input-u ilə liquidation sərhədini müqayisə edin.
6. Take Profit ssenarisini xalis Risk/Reward ilə yoxlayın.
7. Mövqe settlement vaxtına düşürsə Funding ssenarisini əlavə edin.
8. Break-even qiymətini tapıb PnL formulasına geri qoyun.

Bu nümunə heç bir Entry, Stop, risk faizi və ya Leverage tövsiyə etmir. Məqsəd input-lar dəyişəndə nəticənin necə dəyişdiyini göstərməkdir.

Ən çox edilən 12 səhv

1. Leverage-i risk büdcəsi hesab etmək.
2. Margin ilə maksimum itkini eyniləşdirmək.
3. Fee və slippage olmadan Position Size hesablamaq.
4. Long və Short Stop istiqamətini qarışdırmaq.
5. Mark Price və Last Price-i eyni saymaq.
6. Kiçik mövqenin Maintenance Margin Rate-ni böyük nominala tətbiq etmək.
7. Cross hesabında digər mövqeləri nəzərə almamaq.
8. Unrealized PnL-i realized gəlir kimi yazmaq.
9. Funding Rate faizini onluq vahidə səhv çevirmək.
10. AZN istinadını P2P icra qiyməti kimi təqdim etmək.
11. Quantity step və tick size-a görə nəticəni yenidən yoxlamamaq.
12. Kalkulyator təxminini birjanın son rəqəmi əvəzinə istifadə etmək.

KriptoHesabla alətlərini hansı sıra ilə açmaq olar?

Praktik iş axını:

1. Position Size kalkulyatoru
2. Leverage və Margin kalkulyatoru
3. Likvidasiya qiyməti kalkulyatoru
4. PnL və ROE kalkulyatoru
5. Funding Fee kalkulyatoru
6. Risk/Reward kalkulyatoru
7. Take Profit və Stop Loss kalkulyatoru
8. Fee-dən sonrakı break-even kalkulyatoru

Hər alətin input, formula, fərziyyə və risk qeydi ayrıca göstərilir. Nəticələr maarifləndirici təxmindir; yekun rəqəm üçün birjanın faktiki order və mövqe ekranını yoxlayın.

Son 60 saniyəlik yoxlama siyahısı

• Symbol və müqavilə doğrudur?
• Long/Short istiqaməti doğrudur?
• Margin Mode Isolated/Cross olaraq təsdiqlənib?
• Entry, quantity və Stop faktiki order input-udur?
• Fee rate maker/taker vəziyyətinə uyğundur?
• Slippage ehtiyatı daxil edilib?
• Maintenance Margin Rate və risk tier aktualdır?
• Funding settlement vaxtı mövqe planına düşür?
• Quantity step və tick size tətbiq olunub?
• Maksimum xalis zərər account üçün qəbul edilən büdcə daxilindədir?

Binance keçidi və risk açıqlaması

KriptoHesabla trading signal, fərdi investisiya məsləhəti, qiymət proqnozu, Leverage tövsiyəsi və zəmanətli gəlir vermir. Platformaya ehtiyacınız varsa Binance qeydiyyat səhifəsində BN8812 kodundan istifadə edə bilərsiniz. Bu affiliate keçididir; qeydiyyat saytın komissiya almasına səbəb ola bilər. Region uyğunluğunu, istifadə şərtlərini, fee-ləri və riskləri özünüz yoxlayın.