Zərəri ortalamaq üçün əlavə alış: orta giriş düşür, likvidasiya niyə yaxınlaşır?

Qiymət əleyhinizə hərəkət edəndə ilk refleks çox vaxt eyni olur: bir alış da əlavə edib orta girişi aşağı salmaq. Orta giriş qiyməti həqiqətən aşağı düşür, amma likvidasiya qiyməti tamam başqa düsturdan çıxır. Onun hansı istiqamətə sürüşməsi əlavə alışla birlikdə təminatı artırıb-artırmamağınızdan asılıdır. Bu iki rəqəmi ayrı hesablamasanız, "mayam ucuzlaşdı" hissi ilə mövqeyi likvidasiyaya daha yaxın nöqtəyə itələmək çox asandır.

Orta giriş qiyməti yalnız qiymət və miqdardan asılıdır

Bir neçə icra tək mövqedə birləşəndə orta giriş miqdara görə çəkilənir — qiymətləri toplayıb icra sayına bölmək səhvdir:

Orta giriş = Σ(qiymət × miqdar) ÷ Σmiqdar

BTCUSDT Long nümunəsi: əvvəlcə 60,000-dən 0.1 BTC alınır, qiymət 57,000-ə düşəndə daha 0.1 BTC alınır. Çəkili orta (0.1×60,000 + 0.1×57,000) ÷ 0.2 = 58,500 olur. İkinci alışın miqdarı birincidən böyük olsaydı, orta 57,000-ə daha çox yaxınlaşardı. Yəni nəticəni əlavə alışın sayı yox, miqdar payı müəyyən edir.

Düsturda komissiya yoxdur. Giriş komissiyası faktiki mayanı çəkili ortadan bir qədər yuxarı qaldırır; saytdakı DCA kalkulyatoru buna görə iki versiyanı ayrıca göstərir. Bu fərqin rəqəmlə necə böyüdüyünə DCA orta mayasına fee-nin təsiri yazısında baxa bilərsiniz.

Likvidasiya qiyməti təminat, miqdar və saxlama dərəcəsi ilə birlikdə dəyişir

Likvidasiya qiyməti ortanın sadəcə sürüşdürülmüş variantı deyil. Saytın likvidasiya kalkulyatorunda açıq elan edilən düstur belədir:

Long: P = (Q × E − C − a) ÷ [Q × (1 − r)]

Q miqdar, E orta giriş, C effektiv təminat, r Maintenance Margin Rate, a Maintenance Amount-dur.

Düsturda E cəmi bir mövqe tutur, Q və C isə həm sürətdə, həm məxrəcdə iştirak edir. Əlavə alış Q-nu böyüdür; C-nin dəyişib-dəyişməməsi isə təminat əlavə etməyinizdən asılıdır. Nəticələrin ayrıldığı yer məhz buradır. Düsturun hər bir parametrinin nə demək olduğunu likvidasiya qiymətinin əsas hesablanması yazısında addım-addım açmışıq.

Eyni əlavə alış, təminat əlavə edilib-edilmədiyinə görə iki fərqli nəticə

Yuxarıdakı nümunəni davam etdirək: izolyasiya marja, r = 0.5%, a = 0, komissiya nəzərə alınmır.

Əlavə alışdan əvvəl: Q=0.1, E=60,000, C=600 (təxminən 10x) P = (0.1×60,000 − 600) ÷ (0.1×0.995) ≈ 54,271

Əlavə alış + eyni nisbətdə təminat: Q=0.2, E=58,500, C=1,170 P = (0.2×58,500 − 1,170) ÷ (0.2×0.995) ≈ 52,915

Əlavə alış, təminat 600-də qalır: Q=0.2, E=58,500, C=600 P = (0.2×58,500 − 600) ÷ (0.2×0.995) ≈ 55,779

Üçüncü hal üzərində dayanmağa dəyər. Cari qiymət 57,000-dir. Əlavə alışdan əvvəl likvidasiya 54,271-də idi — aradakı məsafə 2,729. Əlavə alışdan sonra orta giriş 58,500-ə düşdü, amma likvidasiya 55,779-a qalxdı və məsafə cəmi 1,221 qaldı. Maya ucuzlaşdı, dözülə bilən düşüş isə yarıdan çox azaldı. Səbəb ortada deyil: təminat sabit qalarkən mövqe iki qat böyüyüb, yəni faktiki leverage iki qat artıb. Bu ayrımı Leverage və Margin-in fərqli rolları yazısında daha geniş izah etmişik.

Mövqe böyüdükcə r də dəyişə bilər

Yuxarıdakı üç hesablamada r 0.5%-də sabit saxlanıldı. Praktikada əksər birjalar davamlı fyuçerslərdə risk limiti pillələri tətbiq edir: eyni cütdə nominal dəyər artdıqca tətbiq olunan Maintenance Margin Rate yüksəlir, maksimum leverage isə azalır. Nominal dəyər pilləni keçəndə r bir səviyyə yuxarı tullanır.

İkinci haldakı r-i 0.5%-dən 1%-ə dəyişib qalanını saxlasaq: P = (0.2×58,500 − 1,170) ÷ (0.2×0.99) ≈ 53,182 — əvvəlki 52,915-dən təxminən 267 yuxarı.

Pillə həddləri və onlara uyğun dərəcələr hər birjada və hər cütdə ayrıdır, ona görə də bu rəqəmləri öz hesabınızın risk limiti cədvəlindən götürmək lazımdır. Təxmini hesablama heç vaxt birjanın öz ekranındakı rəqəmi əvəz etmir.

Əlavə alışdan əvvəl üç addım

1. Orta girişi ayrıca hesablayın. Miqdara görə çəkili orta — neçə dəfə aldığınız yox, nə qədər aldığınız vacibdir.
2. Likvidasiyanı yenidən hesablayın, köhnəsini sürüşdürməyin. Q artdıqdan sonra C dəyişməyibsə, nəticə cari qiymətə doğru gəlir.
3. Təminatın mənbəyini yoxlayın. İzolyasiya mövqedə təminat yalnız əl ilə artırılır; çarpaz hesabda isə sərbəst balans avtomatik dayaq olur — bu fərq çarpaz və izolyasiya marjanın eyni mövqedə davranışı yazısında nümunə ilə göstərilib.

Bütün rəqəmlər maarifləndirici təxmindir. Komissiya, maliyyələşmə ödənişi, Mark Price fərqi və birjanın risk pilləsi faktiki likvidasiya səviyyəsini bu hesablamadan fərqli nöqtəyə sala bilər; order verməzdən əvvəl son rəqəmi birjanın öz mövqe ekranında yoxlayın.